وقتی صحبت از سرمایهگذاری در بازار سرمایه میشود، خیلیها بین دو مسیر گیر میکنند: خودم مستقیم سهم بخرم؟ یا غیرمستقیم و حرفهایتر وارد شوم؟
صندوق های سرمایه گذاری مبین سرمایه، راهکاری نوین و آگاهانه برای سرمایهگذاری غیرمستقیم در بازار سرمایه هستند؛ به این معنا که سرمایهگذار بهجای خرید مستقیم سهام، با خرید «واحد صندوق» از مدیریت حرفهای دارایی بهرهمند میشود.
این صندوقها در «کارگزاری مبین سرمایه» تحت نظارت “سازمان بورس و اوراق بهادار” فعالیت میکنند و با هدف بهینهسازی ریسک و بازده، افزایش نقدشوندگی و صرفهجویی در زمان و هزینه طراحی شدهاند.
در سطح کل بازار، گزارشها نشان میدهد ارزش خالص دارایی صندوق های سرمایه گذاری در [مهر ۱۴۰۴] به [۱۴,۳۵۹] هزار میلیارد ریال رسیده است که بیانگر نقش پررنگ صندوقها در هدایت نقدینگی و کاهش رفتارهای هیجانی معاملهگران است.
در «صندوق کارگزاری مبین سرمایه» (صندوق سرمایه گذاری مشترک مبین سرمایه)، مطابق معرفی رسمی کارگزاری، صندوق از نوع سهامی است و ارزش داراییهای آن در پنج سال اخیر بیش از ۲۰ برابر شده است.

همچنین در دادههای رسمی صندوق، در تاریخ [۱۴۰۴/۰۷/۲۷] کل خالص ارزش دارایی ها “۸۱۰,۴۱۳,۵۵۸,۰۳۹ ریال” ثبت شده است.
در ادامه، دقیق و کاربردی توضیح میدهیم صندوق های سرمایه گذاری مبین سرمایه چه ویژگیهایی دارند، هزینهها و سازوکارشان چیست، و چطور میتوانید قدمبهقدم سرمایهگذاری (صدور/ابطال) را انجام دهید.
صندوق های سرمایه گذاری مبین سرمایه به مجموعه ابزارهای سرمایهگذاری تحت مدیریت «مبین سرمایه» گفته میشود که در آن، سرمایههای خرد و کلان سرمایهگذاران تجمیع میگردد.
سپس توسط تیم مدیریت حرفهای صندوق، مطابق اساسنامه، امیدنامه و مقررات سازمان بورس در سبدی از داراییهای مالی (مانند سهام، اوراق و سایر ابزارهای مجاز) سرمایهگذاری میشود.
اهمیت این صندوقها از چند جهت قابل توجه است:
مدیریت حرفهای دارایی: انتخاب، پایش و بازتنظیم ترکیب داراییها بر عهده مدیران متخصص است، نه سرمایهگذار؛
تنوعبخشی و کنترل ریسک: بهجای اتکا به چند سهم محدود، سرمایه در یک سبد متنوع توزیع میشود و ریسک تکسهم کاهش مییابد؛
شفافیت و نظارتپذیری: صندوقها موظف به انتشار اطلاعات کلیدی مانند NAV، گزارشها و ارکان صندوق هستند و تحت نظارت نهادهای ناظر فعالیت میکنند؛
دسترسی سادهتر برای عموم: حتی با مبالغ کمتر نیز امکان ورود به یک سبد مدیریتشده فراهم است؛
انضباط سرمایهگذاری: تصمیمگیریهای هیجانی (که در سرمایهگذاری مستقیم رایج است) معمولاً کمتر میشود، چون فرآیند تصمیمگیری ساختارمند و مبتنی بر سیاستهای صندوق است.

برای پاسخ روشن، تفاوتها را دقیق و کاربردی مقایسه میکنیم:
| معیار مقایسه | سرمایهگذاری مستقیم (خرید و فروش شخصی سهام/اوراق) | سرمایهگذاری غیرمستقیم (از طریق صندوق سرمایهگذاری) |
|---|---|---|
| تعریف | سرمایهگذار شخصاً داراییها را انتخاب و معامله میکند. | سرمایهگذار واحد صندوق میخرد و مدیریت سبد را به صندوق میسپارد. |
| مزیت اصلی | کنترل کامل تصمیمها (انتخاب دارایی، زمان خرید/فروش، سطح ریسک). | مدیریت حرفهای توسط تیم صندوق و اجرای چارچوبهای مدیریت ریسک. |
| نیاز به دانش و تجربه | بالا؛ نیازمند تحلیل، تجربه و پیگیری مستمر بازار. | کمتر؛ تصمیم اصلی، انتخاب صندوق متناسب با هدف و ریسکپذیری است. |
| ریسک خطاهای رفتاری | بیشتر؛ احتمال تصمیمهای هیجانی (خرید در سقف/فروش در کف). | کمتر؛ تصمیمگیری ساختارمند و مبتنی بر سیاستهای صندوق است. |
| تنوعبخشی | دشوارتر؛ ممکن است پرتفوی روی چند دارایی محدود شود. | آسانتر؛ سرمایه در سبد متنوع توزیع میشود و ریسک تکدارایی کاهش مییابد. |
| هزینه زمانی | بالا؛ نیاز به رصد، تحلیل و مدیریت مداوم پرتفوی. | پایینتر؛ صرفهجویی در زمان و کاهش فشار تصمیمگیری روزانه. |
| شفافیت و پیگیری اطلاعات | وابسته به پیگیری شخصی و ابزارهای تحلیلی. | معمولاً بالاتر؛ امکان پیگیری شاخصهایی مانند NAV، گزارشها و ساختار هزینهها. |
| نکته کلیدی تصمیمگیری | «کنترل لحظهای معاملات» توسط خود سرمایهگذار. | «انتخاب درست صندوق» متناسب با هدف مالی و سطح ریسکپذیری. |
صندوق سرمایه گذاری مشترک مبین سرمایه یکی از صندوق های سرمایه گذاری تحت نظارت بازار سرمایه ایران است که فعالیت خود را در تاریخ “۱۳۹۴/۰۸/۱۸” با دریافت مجوز از سازمان بورس و اوراق بهادار آغاز کرده و با [شماره ۱۱۳۸۴] نزد سازمان بورس به ثبت رسیده است.
همچنین این صندوق دارای شماره ثبت [۳۷۱۰۵] نزد مرجع ثبت شرکتها و مؤسسات غیرتجاری است.
این صندوق از منظر ماهیت سرمایهگذاری، در دسته صندوق های سهامی قرار میگیرد (با عنوان «قابل معامله سهامی» نیز معرفی شده است).
بنابراین، بخش عمده داراییهای آن در ابزارهای مرتبط با سهام سرمایهگذاری میشود؛ به همین دلیل، معمولاً نسبت به صندوقهای کمریسکتر (مانند درآمد ثابت)، نوسان و ریسک بالاتری دارد، اما در مقابل میتواند ظرفیت بازدهی بالاتری نیز در افق زمانی میانمدت و بلندمدت ارائه کند.

عملکرد صندوق بر اساس اساسنامه و امیدنامه و در چارچوب قوانین و مقررات انجام میشود و علاوه بر نظارت سازمان بورس، متولی صندوق نیز بهصورت مستمر فعالیتهای صندوق را پایش میکند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده در وبسایت رسمی صندوق، ارکان کلیدی آن شامل موارد زیر است:
مدیر صندوق: سبدگردان مروارید؛
متولی: حسابرسی رهیافت و همکاران؛
حسابرس: حسابرسی هوشیار ممیز.
این صندوق از نوع «سرمایه باز» است و سرمایهگذاران میتوانند از طریق صدور (خرید واحد) و ابطال (فروش واحد) وارد یا خارج شوند. مطابق اطلاعات رسمی صندوق، فرآیند صدور و ابطال بر مبنای NAV (ارزش خالص داراییها) و طبق ضوابط درجشده در اسناد صندوق انجام میشود.
در صفحات رسمی صندوق، علاوه بر شماره ثبت نزد سازمان بورس (۱۱۳۸۴)، شماره ثبت نزد مرجع ثبت شرکتها و مؤسسات غیرتجاری نیز “۳۷۱۰۵” ذکر شده است.
در چارچوب اطلاعات رسمی منتشرشده توسط «صندوق سرمایه گذاری مشترک مبین سرمایه»، هدف اصلی صندوق عبارت است از جمعآوری سرمایه از سرمایهگذاران، تشکیل سبدی از داراییها و مدیریت حرفهای این سبد با هدف کسب بیشترین بازدهی ممکن متناسب با پذیرش ریسک.
همچنین تصریح شده است که صندوق میتواند در صورت اقتضا، در تعهد پذیرهنویسی/تعهد خرید اوراق بهادار نیز (در قبال کارمزد) مشارکت کند و داراییهای صندوق پشتوانه این تعهد خواهد بود.
از منظر مزیتها نیز به مواردی مانند تقسیم هزینههای تحلیل و بهکارگیری متخصصان بین سرمایهگذاران و امکان تنوعبخشی بیشتر برای کاهش ریسک سرمایهگذاری اشاره شده است.
طبق الزامات سرمایهگذاری منتشرشده، این صندوق از نوع صندوق سرمایهگذاری در سهام است و موظف است حدنصابهای مشخصی را بر مبنای ارزش روز داراییها رعایت کند. مهمترین موارد به صورت خلاصه:
حداقل ۷۰٪ از کل داراییهای صندوق باید در «سهام، حقتقدم سهام و قرارداد اختیار معامله سهام پذیرفتهشده در بورس/فرابورس» (و نیز برخی واحدهای سرمایهگذاری صندوقهای ثبتشده نزد سازمان) سرمایهگذاری شود؛
محدودیت تمرکز بر ناشر: حداکثر ۵٪ از اوراق منتشره یک ناشر؛
محدودیت تمرکز بر یک سهم/دارایی (از منظر کل دارایی صندوق): حداکثر ۱۰٪ از کل داراییهای صندوق در سهام و حقتقدم و اختیار معامله همان سهام؛
محدودیت تمرکز صنعتی: حداکثر ۳۰٪ از کل داراییهای صندوق در سهام/حقتقدم/اختیار معامله طبقهبندیشده در یک صنعت؛
واحدهای صندوقهای «غیر از اوراق بهادار»: حداکثر ۵٪ از کل داراییهای صندوق (با محدودیتهای تکمیلی نسبت به تعداد واحدهای صندوق سرمایهپذیر)؛
گواهی سپرده کالایی: حداکثر ۵٪ از کل داراییها؛
سپرده و گواهی سپرده بانکی: حداکثر ۱۵٪ از کل داراییها؛
کنترل ریسک ابزار مشتقه (اختیار معامله): سقفهایی برای موقعیت خرید/فروش اختیار معامله نسبت به ارزش سهام یا تعداد سهام پایه تعیین شده است.
صندوقها ابزار سرمایهگذاری غیرمستقیم هستند که سرمایه شما را تجمیع کرده و توسط مدیران حرفهای در داراییهای مجاز سرمایهگذاری میکنند.
این صندوق از نوع صندوق سهامی (سرمایهگذاری در سهام) است و بنابراین نوسان و ریسک آن نسبت به صندوقهای کمریسکتر بیشتر است.
NAV یا «ارزش خالص داراییها»، مبنای محاسبه قیمت واحدهای صندوق است و برای ارزیابی ارزش روز سرمایهگذاری استفاده میشود.
صدور یعنی خرید واحدهای صندوق و ابطال یعنی فروش واحدها و خروج از سرمایهگذاری (طبق ضوابط زمانی صندوق).
ثبتنام و احراز هویت در سجام، ایجاد حساب کاربری در وبسایت صندوق و تکمیل مراحل احراز هویت مطابق دستورالعملهای صندوق.
مطابق رویه اعلامی صندوق، درخواستها در بازههای زمانی مشخص روزهای کاری ثبت میشوند؛ توصیه میشود پیش از اقدام، ساعات دقیق را از وبسایت رسمی صندوق بررسی کنید.
بخشی از هزینهها از محل داراییهای صندوق کسر میشود و برخی هزینهها (در صورت وجود) ممکن است هنگام صدور/خدمات دریافت شود؛ جزئیات دقیق در بخش «هزینهها و کارمزدها» منتشر میگردد.